शनिवार, 21 जनवरी 2012

अल्‍पकाळात निर्माण केली ओळख

अल्‍पकाळात उत्तम प्रगती करणारा गट म्‍हणून वर्धा जिल्ह्याच्या इंझाळा येथील शारदा महिला बचत गटाने आपली ओळख निर्माण करुन दाखविली आहे. 

वर्धा जिल्ह्याच्या हिंगणघाट तालुक्यातील इंझाळा येथे २४ जुलै २००३ रोजी शारदा महिला बचत गटाची स्थापना करण्यात आली. या गटाचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे बचतगटात एकूण १३ सदस्‍य असून त्या सर्व अनुसूचित जातीच्‍या महिला आहेत. 
उपलब्ध आर्थिक बळ, कामाची उपलब्धता, त्याची निकड, उत्पादनाची विक्री या सर्व बाबी विचारात घेऊन या गटाने दुग्‍धव्‍यवसायाची निवड केली. त्‍यासाठी त्‍यांनी २००८ साली बँकेकडून ३ लाख २५ हजार रूपये कर्ज घेतले. त्‍यावर त्‍यांना अनुदान म्‍हणून १ लाख २५ हजार रुपये मिळाले. त्यानुसार त्‍यांची एकूण प्रकल्‍प किंमत ४ लाख ५० हजार रुपये आहे.
 

बचतगटातील व्यवहार हाताळण्यासाठी गटातील सदस्‍यांनी अध्‍यक्ष म्‍हणून उषा खुशाल चापके तसेच सचिव म्‍हणून चंदा बळवंत भसमे यांची निवड केली. या बचतगटातील बँकेचे व्‍यवहार को-ऑपरेटीव्‍ह बँक, हिंगणघाट येथे आहेत. 

या गटाला दुग्‍धव्‍यवसाय करण्‍यासाठी बँकेकडून एप्रिल २००८ मध्‍ये १३ गायी देण्यात आल्या होत्‍या. त्यासाठी बँकेकडून पहिला हप्‍ता म्हणून दोन लाख रूपयांचे कर्ज वितरीत झाले. या गटाने व्‍यवसाय सुरु केल्यानंतर त्यांना सुरूवातीस ४० हजार रुपये उत्‍पन्‍न प्राप्त झाले. तसेच त्‍यांनी बँकेची १ लाख ३० हजार रूपयांची परतफेड केली असून या गटाकडे सद्यस्थितीत मालमत्‍ता स्‍वरुपात ७ गायी आहेत. 

या बचतगटातील सदस्यांना बचतीचे महत्त्व लक्षात आल्याने आणि एकत्रित व्यवसायातून मिळणाऱ्या उत्पन्नामुळे आत्मविश्वास निर्माण झाल्याने सर्व सदस्य अधिकाधिक वेळ देऊन मेहनतीने काम करीत आहेत. यामुळेच अल्‍पकाळात उत्‍तम प्रगती करणारा गट म्‍हणून या गटाने आपली वेगळी ओळख निर्माण करुन दाखविली असून ती इतर गटांनाही प्रेरणा देणारी ठरत आहे. 


महान्‍यूजवरुन साभार 

बचतगटातील महिलांचा सामूहिक शेतीचा आदर्श!


गुरुवार, १९ जानेवारी, २०१२

बचतगटाने विकास केल्‍याच्‍या अनेक नोंदी आहेत. त्‍यात विविध व्‍यवसाय करणारेही गट आहेत. परंतु वर्धा जिल्‍ह्यात बचतगटाने, तेही महिला बचतगटाने सामूहिक शेतीचा केलेला प्रयोग निश्चितपणे सर्वांना प्रेरणा देणारा असाच आहे.
 
जिल्ह्यातील देवळीपासून १७ किलोमीटर अंतरावर अंदोरी गाव आहे. या गावाची लोकसंख्‍या २ हजार ७३५ इतकी असून, गावात ५६५ घरे आहेत. या गावातील १० महिलांनी एकत्र येऊन दुर्गामाता महिला बचत गट स्‍थापन केला. संघटक शालिनी पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली या बचतगटातील प्रत्‍येक महिलेने आर्थिक परिस्थिती फारशी चांगली नसतानाही दरमहा २५ रु. प्रमाणे बचत करण्यास सुरुवात केली. 
या बचतीमधून अंतर्गत कर्ज वाटप करुन व्‍याजासहित रकमेमध्‍ये हळूहळू वाढ होत गेली. त्यातून त्यांनी आपआपल्‍या आर्थिक गरजा आळीपाळीने भागविणे सुरु केले. सर्वांनी सहकार्य केल्याने कर्ज घेण्‍याकरिता त्यांना कोणत्‍याही सावकाराकडे जावे लागले नाही आणि आपल्‍या आर्थिक अडचणींवरही मात करता आली.

या गटाला अंदोरी येथील पंजाब नॅशनल बँकेच्या शाखेने २० हजार रुपयांचे खेळते भांडवल दिले. याचा उपयोग त्‍यांनी सामूहिक शेतीकरीता केला आणि त्‍याची पूर्ण परतफेड करुन बँकेकडे मोठ्या कर्जाकरीता प्रस्‍ताव दाखल केला. त्‍यानुसार बँकेने त्‍यांना २ लाख ७ हजार रुपयांचे कर्ज मंजूर करून त्याचे दोन टप्प्यात वाटप केले. 
कर्जाचा उपयोग महिलांनी सामूहिक शेतीसाठी केला. सर्व १० महिला मिळून शेती करू लागल्या. स्‍वतः मेहनत केल्याने उत्पन्नही चांगले आले आणि खर्चही कमी झाला. याद्वारे त्यांनी बँकेची परतफेड पूर्ण केली. अशा प्रकारे दहाही महिलांना रोजगार मिळाला आणि उत्‍पन्‍नातही वाढ झाली. 

गटातील दहाही महिला दरवर्षी किरायाने शेती करतात. सर्व महिला खेड्यातील असल्‍यामुळे सर्वांनाच शेतीचे ज्ञान आहे. आपल्‍या किरायाच्‍या शेतीमध्‍ये जेव्‍हा काम असते त्‍यावेळेला त्‍या दहाही महिला काम करतात आणि काम नसेल तेव्‍हा दुसऱ्यांच्‍या मजूरीकरितासुद्धा जातात. अशा प्रकारे या महिलांचा व्‍यवसाय दरवर्षी सुरळीतपणे सुरू आहे. सदर गटाने दुसऱ्या टप्प्याकरिता बँकेकडे मागणी केली आहे. यावर्षीचा उत्‍पन्‍नाचा पैसा तसेच बँकेचे मिळणारे कर्ज मिळून जास्‍त शेती करण्‍याचा त्यांचा मानस आहे. 

सदर गटाची मासिक सभाही नियमित होते. सभेला दहाही महिला उपस्थित राहतात. शिवाय दर महिन्‍याच्‍या मासिक सभेला संघटक शालिनी पाटील यादेखील उपस्थित राहतात. बचतीमध्ये आता वाढ करून ही जानेवारी २०१२ पासून दरमहा २५ रुपयांवरुन ५० रुपये करण्यात आली आहे. सर्व महिला दरमहा नियमित बचत भरतात आणि अंतर्गत कर्ज व्‍यवहार, परतफेड करून गटाची बचत वाढविण्‍यास एकमेकांना प्रोत्‍साहन देतात.

या गटामध्‍ये केवळ आर्थिक व्‍यवहार होत नसून, एकमेकींच्‍या सुखदुःखामध्‍ये ह्या महिला सामील होतात, एकमेकींना सहाय्य करतात हे या गटाचे वैशिष्ट्य आहे. हा गट संजीवनी ग्राम सेवा संघ, अंदोरी मध्‍ये सामील झाला आहे. गटातील महिलांचा आत्‍मविश्‍वास वाढला आहे. त्‍यांच्‍यामध्‍ये बोलण्‍याची वृत्ती तसेच धाडस निर्माण झाले आहे. त्‍या स्‍वतः बँकेचे व्‍यवहार करायला शिकल्‍या आहेत. कुटुंबाच्‍या आर्थिक उत्‍पन्‍नामध्‍ये आता त्‍यांचाही मोठा वाटा आहे. त्‍यांची बचत असल्‍यामुळे त्‍या कधीही अंतर्गत कर्जाच्‍या माध्‍यमातून आपल्‍या आर्थिक अडीअडचणी सोडविण्‍यासाठी सक्षम बनल्‍या आहेत.

या गटातील महिला दारुबंदीच्‍या महिला मंडळामध्‍ये सामील झाल्या आहेत. तसेच तंटामुक्‍त ग्राम मंडळ, ग्राम स्‍वच्‍छता अभियान यामध्‍ये सुद्धा गटातील महिलांची मोलाची कामगिरी आहे. दुर्गामाता महिला बचत गटाला प्रगतीचा मार्ग सापडला असून अंदोरी या गावामध्‍ये १५ गटांपैकी हा गट आदर्श गट म्‍हणून ओळखला जात आहे.


महान्‍यूजवरुन साभार